<~~ Retour
 PIMAY (le Nouvel An Lao)
Par Th. Sananikone
 

Le Pimay, ou célébration de l’an nouveau, est sûrement la plus populaire des fête lao. Elle se déroule en trois jours vers la mi-avril et plus précisément entre le sixième jour de la lune décroissante et le cinquième jour de la lune croissante. C’est la fête du printemps, où les jours s’allongent et la nature renaît.
- Le « Sangkhan Pay » c’est la veille de l’an nouveau et le début des festivités. Dès le matin, on fête les enfants, on leur offre des friandises, leurs matériels scolaires, des jouets etc…. L’activité de la journée est joyeuse et fébrile, on nettoie tout, les maisons sont passées à grandes eaux, les bouddha sont descendus pour en faire leur toilette, y compris dans les pagodes. Comme dans toutes les civilisations, cette eau est le symbole de la purification. L’eau purifie, mais aussi chasse les mauvais esprits, les mauvaises pensées… Vous l’avez compris, c’est la grande fête de l’eau. On fait repentance, également envers la nature, les oiseaux capturés ou achetés au marché sont libérés, on les tient pour des messagers qui emportent les fautes commises.
Le soir, après les offices à la pagode, s’effectue une triple procession autour du monument, suivie de la fête nocturne.
- Le « Mu Nao » c’est le jour du passage de l’année à l’autre, où tout travail est interdit. Tout au plus, les nettoyages peuvent-ils se poursuivre un peu. Mais si vous ne saviez pas qu’est la fête de l’eau, vous l’apprendrez ce jour-là : ne vous étonnez dans la rue d’être aspergés de tous côtés, tout le monde se lance des bols d’eau en riant. Les rues sont envahies, il fait mouillé partout et ça rie de tous côtés. Le soir tout se calme, les cérémonies reprennent à la pagode et l’on asperge les statues.
- Le « Sangkhan Khun » l’an nouveau est né, c’est le jour les plus importants. Ce jour est celui des souhaits réciproques et des rites du renouveau et de la fécondité. Aux autorités, aux parents, les vœux seront empreints de respect et profonde révérence. On offre des fleurs, des cierges et de l’encens. Le BACI, enfin, cérémonie incontournable propre aux lao, où un officiant laïc récite ses meilleures recommandations à la foule en rond autours d’une large coupe fleurie d’où partent de longs fils blancs que tiennent par un bout les assistants en signe d’unité et de solidarité. Ils se nouent une cordelette au poignet comme pour perturber les vœux qu’ils s’échangent. Les anciens, ceux qui ne sont plus, seront honorés lors d’un BACI familial et d’un « kharava Somma », un banquet commun offert en leur honneur, où ils sont en quelque sorte conviés. La famille procède alors au « Bangsakoun », prière du suaire pour les défunts.


 
 



 
 
 
 
 
 PIMAY ( Laotiaanse Nieuwjaar)
Door Th. Sananikone
 

Pimay of het feest van het nieuwe jaar is veruit het meest populaire van de Laotiaanse feesten.
Dit feest vindt plaats gedurende drie dagen ergens midden april en meer specifiek tussen de
zesde dag van de oude maan en de vijfde dag van de nieuwe maan.
Het is het feest van de lente, de dagen worden langer en de natuur herleeft.
De “Sangkhan Pay” is de vooravond van het nieuwe jaar en het begin van feestelijkheden. Reeds
in de morgen begint men de kinderen te vieren, geeft men hun lekkers, nieuw school-
gerief, speelgoed enz…De activiteiten van die dag verlopen opgewekt en koortsachtig, men
reinigt alles, de huizen worden met veel water proper gemaakt, de boeddhabeelden worden
naar beneden gehaald om gereinigd te worden, zelfs in de pagodes. Zoals in alle beschavingen,
stelt het water het reine (zuivere) voor. Het water zuivert maar verjaagt ook de
slechte geesten en de onzuivere gedachten. U hebt het begrepen: dit is het grote waterfeest.
Men heeft berouw, eveneens ten opzichte van de natuur, de gevangen of op de markt gekochte
vogeltjes worden vrijgelaten en zij symboliseren de boodschappers die de begane fouten met
zich meevoeren.
 Bij avond, na de plechtigheden bij de tempel, vindt een driedubbele processie rond het
monument plaats, gevolgd door het nachtelijk feest.
De “Mu Nao” is de dag van de overgang van het oude naar het nieuwe jaar, gedurende dewelke
elke arbeid verboden is. Hoogstens het kuiswerk mag nog wat doorgaan.
Maar indien u nog niet weet wat het waterfeest inhoudt, dan leert u het die dag wel:
verbaas u niet om op straat van langs alle kanten met water besprenkeld te worden, iedereen
giet ketels water al lachend naar elkaar. De straten zitten overvol, het water vloeit langs alle
kanten en overal hoort men gelach. Naar de avond toe wordt alles terug kalm, de plechtigheden
aan de tempels herbeginnen en de beelden worden er besprenkeld met water.
 De “Sangkhan Khun” het nieuwe jaar is geboren, is de belangrijkste dag. Het is de dag van de
welgemeende wensen en de rituelen van de hernieuwing en de vermenigvuldiging.
De wensen naar de overheid en de ouders toe, worden met zeer groot respect uitgedrukt.
Men offert bloemen, kaarsen en geurstokjes. De BACI, tenslotte, onmiskenbaar een typisch
Laotiaanse plechtigheid, waarop een leek de plechtigheid leidt en zijn beste aanbevelingen
verkondigd aan een groep, gezeten rond een grote met bloemen versierde schotel vanwaar
lange witte touwtjes vertrekken die de deelnemers bij het uiteinde vasthouden als teken van
eenheid en verbondenheid. Ze binden touwtjes rond de polsen om als het ware de wensen
die uitgesproken worden te beletten te ontsnappen. De ouderen, diegenen die overleden zijn,
worden geëerd tijdens een familiale BACI en een “kharava Somma”, een gezamenlijk buffet
ter ere van hen, waarop ze in zekere zin zijn uitgenodigd. De familie voert tenslotte de
“Bangsakoun” uit, een gebedswake voor de overledenen.
 

Tekst vertaald door : Pascal Vandoorne